Presentatie Commissie Slachtoffers en Nabestaanden van Politiek Geweld

Tekst uitgesproken persconferentie donderdag 15 juni 2017 door Humphry Jeroe, voorzitter van het Commissie Slachtoffers en Nabestaanden van Politiek Geweld

 

Goedemorgen dames en heren van de media,

Ik heet u van harte welkom bij deze persconferentie van de Nationale Commissie Slachtoffers en Nabestaanden van Politiek Geweld.

De relatie Commissie en Comité

De Commissie Slachtoffers en Nabestaanden van Politiek Geweld en het Comité Slachtoffers en Nabestaanden van Politiek Geweld zijn beide onder voorzitterschap van Humphry Jeroe. Wat is het verband tussen de Commissie en het Comité als ze dezelfde werkzaamheden gaan uitvoeren?

Comité is een zelforganisatie en Commissie is een overheidsorganisatie

Het Comité is een initiatief van slachtoffers en nabestaanden van politiek geweld. Het bestaat uitsluitend uit slachtoffers en nabestaanden van politiek geweld.

Het Comité heeft als doel om het leed van de slachtoffers en nabestaanden van politiek geweld onder de aandacht te brengen van de samenleving en de overheid te vragen om daar beleid op te maken. Het Comité heeft een wetsvoorstel geconcipieerd waarin die erkenning in de wet wordt vastgelegd en de basis vormt voor beleid. Vooruitlopend op de discussie in het parlement over de wet en rekening houdende met het feit dat op 29 juni het Comité de tweede Dag van Nationale Rouw en Verzoening wil organiseren heeft zij de regering gevraagd om een Nationale Commissie te vormen die reeds onderdelen van beleid voor slachtoffers en nabestaanden kan ontwikkelen en uitvoeren.

De regering heeft daar positief op gereageerd en heeft op 13 juni de Commissie Slachtoffers en Nabestaanden van Politiek Geweld geïnstalleerd voor de duur van een jaar. We zijn de regering met name de President zeer erkentelijk voor deze geweldige ondersteuning.

De Commissie

De Commissie bestaat uit vertegenwoordigers van Slachtoffers en Nabestaanden van Politiek Geweld, vertegenwoordigers van de regering en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties.

De vertegenwoordigers van de Slachtoffers en Nabestaanden van Politiek Geweld moeten verzekeren dat de overheid de stem hoort van deze groep. Het gaat om: Moejinga Aboikoni-Linga en Humphry Jeroe.

De vertegenwoordigers van de overheid moeten erop toezien dat het overheidsapparaat daadwerkelijk ingezet wordt om overheidsbeleid t.a.v. politiek geweld uit te voeren. Het gaat om: Henk Herrenberg en Kenneth Slooten.

De vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties moeten de brug slaan naar de rest van de samenleving in het kader van dialoog en verzoening tussen verschillende groepen in de samenleving op het thema politiek geweld. Het gaat voorlopig om: Humphrey Perk(SIO), Rutu Paulus (EBG), Samaidy Akima (Volle Evangelie). We zullen ons best doen om andere organisaties van zowel slachtoffers en nabestaanden van politiek geweld als overige maatschappelijke organisaties/groepen erbij te betrekken, omdat het niet mogelijk is om ze allemaal in de Commissie op te nemen.

De werkterreinen van de Commissie

De werkterreinen van de Commissie zijn:

  • Het opzetten van een infrastructuur voor de erkenning van het leed van de slachtoffers en nabestaanden van politiek geweld. Het Comité heeft niet de middelen om dat te doen. De overheid wel.
  • Internationale steun vragen voor dialoog, verzoening, vrede en gerechtigheid in Suriname. De overheid kan dat gemakkelijker doen dan het Comité.
  • Het ontwikkelen van overheidsbeleid t.a.v. het oplossen van politiek geweld. De overheid heeft instrumenten om beleid te ontwikkelen en te implementeren.

Het Comité is vooral een belangenbehartigingsorganisatie. We beschouwen de installatie van de Commissie dan ook als een belangrijke mijlpaal in ons kort bestaan.

Speerpunten

De Commissie heeft een korte levensduur – een jaar – in afwachting van de definitieve resultaten van de behandeling van de Wet Erkenning Slachtoffers Politiek Geweld.

Daarom zal de Commissie prioriteiten stellen. De speerpunten in het komend jaar zijn:

  1. De organisatie van de tweede Dag van Nationale Rouw en Verzoening.
  2. De inrichting van het Pad van Verzoening.
  3. Verhalen van slachtoffers en nabestaanden van politiek geweld voor het voetlichting brengen.
  4. Een onderzoek naar vermiste militairen en leden van de verzetsgroepen.
  5. Het benaderen van internationale instanties om steun te vragen voor dialoog, verzoening, vrede en gerechtigheid.
  1. De organisatie van de Dag van Nationale Rouw en Verzoening

De dag van 30 juni 2016 was gekozen omdat deze dag precies het midden van het jaar is. Verder was er op 30 juni 1995 te Pokigron een precedent geschapen met de organisatie van een dag van verzoening tussen de gemeenschappen in het binnenland die in vijandschap leefden als gevolg van de Binnenlandse Oorlog.

Vorig jaar ontstond een maatschappelijke discussie over de datumkeuze met personen en instanties. Het Comité heeft indertijd haar standpunt verdedigd voor de keuze van 30 juni. Maar zij heeft haar oren niet gesloten voor de andere partij. Bovendien zijn er andere argumenten naar voren gehaald, namelijk dat scholen traditiegetrouw een schooldag voor ketikoti activiteiten organiseren. Rekening houdende met al deze argumenten heeft het Comité besloten om de keuze voor 29 juni te steunen. De Commissie heeft deze keuze definitief gemaakt.

De Dag van Nationale Rouw  en Verzoening zal vooralsnog georganiseerd worden nabij het monument van de Binnenlandse Oorlog tegenover het onafhankelijkheidsplein. We denken erover na om in de komende jaren de dag te decentraliseren naar de dorpen in het binnenland en de districten waar het grootste slachtveld van politiek geweld was.

De Dag van Nationale Rouw heeft de volgende doelen:

  • Het is de dag waar het leed van alle slachtoffers en nabestaanden centraal staat, ongeacht waar ze zich bevonden ten tijde van een gewelddadig conflict en wat hun standpunten waren. Hun verhalen staan centraal. Het gaat niet om politiek. Het gaat om leed en pijn, en de verwerking daarvan.
  • De dag verbindt het leed van slachtoffers en nabestaanden met elkaar en zorgt voor meer geestelijke kracht bij het verwerken van leed en trauma’s. Daarom lopen we op die dag ook het Pad van Verzoening.
  • Het is een manier van rouwverwerking door een natie, dus ook door mensen die niet direct slachtoffer of nabestaande zijn. Ons thema is daarom ook dit jaar: Als we samen kunnen feesten, moeten we ook samen kunnen rouwen. Zo kunnen we Suriname het beste samen opbouwen.
  • Het is een manier om de rouwverwerking te wortelen in het collectieve geheugen van ons volk. De bijeenkomst heeft een publiek karakter en zal door de staatsmedia uitgezonden worden. Er zal om 12.00 uur één minuut stilte worden gehouden. De vlaggen zullen halfstok hangen en de media zullen verzocht worden om gepaste muziek te draaien. Alle namen van slachtoffers die omgekomen zijn door politiek geweld zullen worden voorgelezen.
  • Tenslotte is het een manier om partijen die tegenover elkaar hebben gestaan en staan te verzoenen. We moeten niet langer in conflict leven met elkaar, als we samen dit land willen opbouwen.

De Dag van Nationale Rouw is geen vervanging voor andere herdenkingen van andere slachtoffers, want ook die slachtoffers worden op deze dag van Nationale Rouw en Verzoening herdacht. Het staat verder iedereen vrij om de eigen doden te herdenken hoe en wanneer men dat wil. De Commissie zou graag ook aan die herdenkingen willen deelnemen als ze uitgenodigd zou worden. Vorig jaar heb ik in de hoedanigheid van voorzitter van het Comité op hun uitnodiging een toespraak gehouden bij de herdenking van de Moiwanaslachting door de Stichting Moiwana.

Het programma van de Dag van Nationale Rouw ziet er als volgt uit:

Om 16.00 uur lopen we het Pad van Verzoening van Fort Zeelandia naar het Monument van de Binnenlandse Oorlog.

Inloop bij het Monument van de Binnenlandse Oorlog is om 16.30 uur.

Om 17.00 uur begint het programma met:

  • Het Surinaamse volkslied.
  • 1 minuut stilte
  • Toespraak van de voorzitter van de Commissie
  • Verhalen van slachtoffers en nabestaanden van politiek geweld.
  • Liederen en gedichten. Het Politiekapel verzorgt de algehele muzikale begeleiding.
  • Twee keynote speeches: één van Sandew Hira en één van de president.
  • Afsluiting met krans- en bloemlegging.

De commissie nodigt de totale samenleving uit om te participeren aan deze activiteit. In het bijzonder worden de slachtoffers en nabestaanden, de granmans en overige gezagdragers in het binnenland uitgenodigd. Ook de mensen die geholpen hebben met het verzamelen van handtekeningen voor de Wet Erkenning Slachtoffers Politiek Geweld en mensen die een handtekening hebben gezet ter ondersteuning van de wet, worden uitgenodigd om aanwezig te zijn.

  1. De inrichting van het Pad van Verzoening

Tot nu toe is het Pad van Verzoening alleen een weg zonder markeringen. De eerste keer hebben we op 8 December 2016 het pad gelopen van het Monument van de Binnenlandse Oorlog naar het Fort Zeelandia. Op 29 juni gaan we het pad lopen vanaf het Fort Zeelandia naar het Monument van de Binnenlandse Oorlog. We starten om 16.00 uur.

Er moeten markeringen worden gemaakt voor het pad dat Fort Zeelandia verbindt met het Monument van de Binnenlandse Oorlog. De Commissie hoopt de markeringen nog dit jaar aan te brengen. Het kan dan worden opgenomen in het onderwijsprogramma als schoolkinderen het Fort Zeelandia of het Monument van de Binnenlandse Oorlog bezoeken. We gaan een informatiefolder maken over het Pad van Verzoening dat gebruikt kan worden door gidsen die toeristen rondleiden.

  1. Verhalen van slachtoffers en nabestaanden van politiek geweld voor het voetlichting brengen

We willen op niet al te lange termijn een meerdelige documentaire produceren over het leed van de slachtoffers van de Binnenlandse Oorlog. Vorig jaar heeft Sandew Hira samen met leden van het Comité verhalen van slachtoffers van de Binnenlandse Oorlog verzameld op video. Het Comité heeft niet de middelen om hiervan een documentaire te maken. De Commissie zal hier werk van maken zodat de documentaire afgemaakt kan worden en uitgezonden op televisie.   Ook zal het op YouTube beschikbaar gesteld worden.

  1. Onderzoek starten naar vermiste militairen en leden van de verzetsgroepen

We willen een onderzoek starten naar vermiste militairen, burgers en leden van de verzetsgroepen. Voor de betrokken families is dit een voortdurende trauma omdat er geen closure heeft kunnen plaatsvinden. Mogelijk moeten begrafenissen worden georganiseerd als er overblijfselen worden gevonden. Hiervoor is veel expertise nodig die de overheid heeft.

  1. Het benaderen van internationale instanties

Een belangrijk onderdeel zal zijn het benaderen van internationale instanties om steun te vragen voor dialoog, verzoening, vrede en gerechtigheid. Er zal op korte termijn een Engelstalige informatiepakket worden samengesteld over het proces van politiek geweld in Suriname en pogingen om via dialoog vrede, verzoening en gerechtigheid te bereiken. Hiermee zullen internationale instanties benaderd worden: regeringen van andere landen (Nederland, Amerika, landen in het Caraïbisch gebied en Latijns-Amerika), de OAS en de Verenigde Naties. Die steun kan in de vorm van projecten op het gebied van dialoog, verzoening, vrede en gerechtigheid. We zullen het Ministerie van Buitenlandse Zaken vragen om hierin een bemiddelende rol te spelen.

Ik dank u voor u aandacht en stel u nu in de gelegheid om vragen te stellen die ik eventueel samen met de leden van de Commissie zal beantwoorden.

 

Humphry Jeroe

Voorzitter Commissie Slachtoffers en Nabestaanden van Politiek Geweld